Eigen risico 2027: van 11 jaar bevroren op 385 euro naar een geplande verhoging naar 460 euro

Het eigen risico is het bedrag dat je elk jaar zelf betaalt voordat je zorgverzekeraar de kosten overneemt. Sinds 2016 staat het bevroren op 385 euro per jaar. Die bevriezing was geen automatisme – de politiek moest elk jaar opnieuw een wet aannemen om de automatische indexering tegen te houden.^[1]

Nu wil het kabinet-Jetten (D66, VVD, CDA) het bedrag per 2027 ontdooien en verhogen naar 460 euro. Het is een opvallende ommezwaai: het vorige kabinet-Schoof (PVV, VVD, NSC, BBB) wilde juist halveren naar 165 euro. Dat plan stierf toen het kabinet op 3 juni 2025 viel over een asieldispuut.^[2][3]

Wat is het eigen risico?

Het verplicht eigen risico geldt voor alle verzekerden van 18 jaar en ouder met een Nederlandse basisverzekering. Het werkt als een drempel: je betaalt de eerste zorgkosten zelf, tot het maximumbedrag. Daarna neemt de verzekeraar alles over. Kinderen tot 18 zijn volledig vrijgesteld.^[4]

Niet alle zorg valt onder het eigen risico. Bezoek aan de huisarts, verloskundige zorg, kraamzorg en wijkverpleging zijn vrijgesteld. Je betaalt het eigen risico voornamelijk bij medicijnen op recept, ziekenhuisbezoek, specialistische zorg, GGZ-behandelingen en fysiotherapie vanuit de basisverzekering.^[4]

Elf jaar bevroren: 2016-2026

Het eigen risico werd in 2008 ingevoerd op 150 euro, als vervanging van het no-claimsysteem. In de jaren daarna steeg het snel: van 150 euro (2008) naar 385 euro (2016). De grootste sprong was in 2013, toen het bedrag in een keer met 130 euro steeg van 220 naar 350 euro. Die verhoging leidde tot breed maatschappelijk protest.^[5]

Sinds 2016 staat het eigen risico op 385 euro. Dat is elf opeenvolgende jaren (2016-2026). De bevriezing is niet vanzelfsprekend: de Zorgverzekeringswet (artikel 19) schrijft automatische indexering voor op basis van de zorgkostenstijging. Om het bedrag op 385 euro te houden moest de Tweede Kamer elk jaar opnieuw een wet aannemen. Het meest recente voorbeeld is Wetsvoorstel 36.679, dat op 22 april 2025 door de Tweede Kamer werd aangenomen en op 20 mei 2025 door de Eerste Kamer.^[1]

Zonder de bevriezing zou het eigen risico door indexering geleidelijk zijn gestegen tot circa 400 euro in 2026. De politieke keus om het bedrag te bevriezen kostte de schatkist naar schatting honderden miljoenen euro’s per jaar aan hogere zorgpremies en bijdragen uit het Zorgverzekeringsfonds.^[5]

Twee kabinetten, twee tegengestelde plannen

Het eigen risico is een van de beleidsterreinen waar de wissel van kabinet-Schoof naar kabinet-Jetten het hardst voelbaar is. De twee kabinetten kozen diametraal tegenovergestelde richtingen.^[2][3]

Kabinet-Schoof: halvering naar 165 euro

Het kabinet-Schoof (PVV, VVD, NSC, BBB, 88 zetels) legde in het Hoofdlijnenakkoord “Hoop, lef en trots” vast dat het eigen risico per 2027 zou dalen naar 165 euro. Daarnaast zou een maximum van 50 euro per behandeling gelden voor medisch-specialistische zorg. Het wetsvoorstel was in voorbereiding en lag ter advisering bij de Raad van State.^[6]

Op 3 juni 2025 trok PVV-leider Wilders zijn partij uit de coalitie over een conflict over het asielbeleid. Het kabinet viel na 337 dagen. Het wetsvoorstel voor 165 euro eigen risico verviel en werd niet meer behandeld.^[3]

Kabinet-Jetten: verhoging naar 460 euro

Na de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 formeerden D66, VVD en CDA het kabinet-Jetten (66 zetels). Het coalitieakkoord “Aan de slag” van 30 januari 2026 bevat een heel ander plan voor het eigen risico:^[2]

• 2027 – eigen risico stijgt van 385 naar 460 euro (+75 euro)
• 2028 – invoering van een maximum van 150 euro per behandeling in de medisch-specialistische zorg
• 2030 – eigen risico stijgt verder naar 520 euro
• 350 miljoen euro voor gemeenten om chronisch zieken te compenseren

Nog geen wet, wel een plan

De verhoging naar 460 euro is een coalitieakkoord-afspraak, geen wet. Het kabinet-Jetten is een minderheidskabinet met 66 van de 150 zetels. Voor wetgeving zijn 76 zetels nodig. Het kabinet moet dus minstens 10 zetels aan oppositiesteun vinden om de verhoging door de Tweede Kamer te krijgen, en vervolgens ook door de Eerste Kamer.^[7]

De oppositie is verdeeld. PVV (26 zetels) en GroenLinks-PvdA (20 zetels) zijn tegen de verhoging. BBB (7 zetels) wil het eigen risico laag houden. SGP, ChristenUnie en andere kleinere partijen hebben zich nog niet uitgesproken. De stemming over het wetsvoorstel voor 2027 heeft nog niet plaatsgevonden.^[7]

Maximum per behandeling: hoe werkt dat?

Het coalitieakkoord introduceert vanaf 2028 een maximum van 150 euro per behandeling in de medisch-specialistische zorg. Dit betekent dat je bij een ziekenhuisbezoek of specialistische behandeling nooit meer dan 150 euro eigen risico kwijt bent voor die ene behandeling, ook als de kosten hoger zijn.^[2]

In de praktijk verandert dit het karakter van het eigen risico. Nu betaal je tot het maximumbedrag (385 euro in 2026) aan alle zorg samen. Straks betaal je per behandeling maximaal 150 euro, met een jaarlijks plafond van 460 euro (2027) of 520 euro (2030). Dit beschermt mensen die in een keer een hoge rekening krijgen, bijvoorbeeld bij een operatie.^[2]

Het kabinet-Schoof had een vergelijkbaar idee, maar met een lager maximum van 50 euro per behandeling, gecombineerd met het lagere eigen risico van 165 euro. Het maximum per behandeling is een concept waar brede politieke steun voor bestaat, ongeacht de hoogte van het eigen risico.^[6]

Wie betaalt het volle bedrag?

Volgens het Vektis Zorgthermometer bereikt circa 50% van de volwassen verzekerden jaarlijks het volledige eigen risico. De andere helft gebruikt geen zorg die onder het eigen risico valt, of bereikt het plafond niet. Ongeveer 20% van de volwassenen maakt helemaal geen zorgkosten die onder het eigen risico vallen.^[8]

Groepen die het eigen risico het vaakst volledig benutten:^[8]

• Chronisch zieken – mensen met diabetes, COPD, reuma of andere chronische aandoeningen bereiken het eigen risico meestal in de eerste maanden van het jaar door medicijnkosten en specialistische controles
• Ouderen (65+) – hogere zorgconsumptie door leeftijdsgebonden aandoeningen
• GGZ-patienten – psychologische behandelingen vallen onder het eigen risico en kosten al snel honderden euro’s per traject
• Mensen die een operatie of ziekenhuisopname nodig hebben – een enkele ingreep overschrijdt het eigen risico vrijwel altijd

Het CPB berekende dat de verhoging naar 460 euro huishoudens met een inkomen tot 32.000 euro geen koopkrachtverbetering oplevert. De compensatie via zorgtoeslag en het gemeentelijke compensatiefonds van 350 miljoen is onvoldoende om het effect volledig te dempen.^[9]

Vrijwillig eigen risico

Naast het verplichte eigen risico kun je kiezen voor een vrijwillig eigen risico. Dit komt bovenop het verplichte bedrag. In ruil ontvang je premiekorting van je zorgverzekeraar. Het vrijwillig eigen risico kent vijf stappen van 100 tot 500 euro.^[10]

Circa 13% van de verzekerden kiest voor een vrijwillig eigen risico. Het is financieel voordelig als je verwacht dat je totale zorgkosten onder het eigen risico (verplicht plus vrijwillig) de premiekorting niet overschrijden. Gebruik je veel zorg, dan betaal je de korting dubbel terug.^[10]

Relatie met de zorgpremie

Het eigen risico en de zorgpremie staan in een wip-verhouding. Een hoger eigen risico drukt de premie, omdat verzekeraars minder kosten vergoeden. Een lager of afgeschaft eigen risico verhoogt de premie. Het CPB berekende dat volledige afschaffing van het eigen risico de premie met 30 tot 40 euro per maand zou verhogen.^[9]

De gemiddelde basisverzekeringspremie in 2026 bedraagt circa 157 euro per maand. Die premie steeg in 2026 nauwelijks (+0,58 euro/maand), mede doordat er een overschot in het Zorgverzekeringsfonds zat. De premiestijging voor 2027 is nog niet bekend; zorgverzekeraars publiceren hun premies doorgaans in november.^[11]

De zorgtoeslag compenseert een deel van de premie en het eigen risico voor lagere inkomens. In 2026 is de maximale zorgtoeslag 129 euro per maand voor alleenstaanden en 246 euro per maand met een toeslagpartner. De bedragen voor 2027 worden pas in september 2026 bekendgemaakt via de Rijksbegroting.^[12]

Veelgestelde vragen