SGP en Groep Markuszower krijgen coalitiesteun voor AOW-verzachting

Twee kleine oppositiepartijen hebben het kabinet gedwongen om de AOW-plannen aan te passen. SGP en Groep Markuszower kregen in 2024 steun van coalitiepartijen D66, VVD en CDA voor hun verzachtingsplannen. Het is een opmerkelijke politieke overwinning voor partijen met samen slechts vijf zetels.

De AOW (Algemene Ouderdomswet) is de basispensioenuitkering die alle Nederlanders krijgen vanaf hun 67e jaar. Door de vergrijzing worden er steeds meer gepensioneerden en steeds minder werkenden die premie betalen. Daarom wil het kabinet de AOW-leeftijd verhogen naar 67 jaar en 3 maanden in 2028.

Maar die plannen stuiten op veel weerstand. SGP-leider Kees van der Staaij en Groep Markuszower-voorman Gidi Markuszower vinden de verhogingen te hard. Hun motie om de plannen te verzachten kreeg verrassend genoeg steun van regeringspartijen.

Wat is de AOW en waarom moet het worden hervormd?

De AOW is de basispensioenuitkering van 1.400 euro per maand voor alleenstaanden en 1.900 euro voor stellen. Iedereen die in Nederland woont, krijgt deze uitkering vanaf de AOW-leeftijd. Het geld komt van de premies die werkenden betalen.

Het probleem: er komen steeds meer gepensioneerden en steeds minder werkenden. In 2020 waren er nog 3,5 werkenden voor elke gepensioneerde. In 2040 zijn dat er nog maar 2,5. Dat betekent dat elke werkende meer moet betalen, of dat de AOW-leeftijd omhoog moet.

Het kabinet koos voor het tweede: de AOW-leeftijd verhogen. Maar dat is politiek gevoelig. Vooral mensen met zware beroepen kunnen vaak niet tot hun 67e doorwerken. Zij moeten dan leven van een WW-uitkering of arbeidsongeschiktheidsuitkering, die veel lager zijn dan de AOW.

Kosten van de vergrijzing

De vergrijzing kost de overheid miljarden. Het Centraal Planbureau (CPB) rekent voor dat elke maand verlaging van de AOW-leeftijd 1,5 miljard euro per jaar kost. Omgekeerd bespaart elke maand verhoging evenveel geld.

De totale AOW-uitgaven bedragen nu ongeveer 50 miljard euro per jaar. Zonder hervormingen stijgen die naar 80 miljard euro in 2040. Dat is geld dat ergens vandaan moet komen: uit hogere belastingen, bezuinigingen of hogere premies.

SGP en Groep Markuszower slaan handen ineen

SGP-leider Kees van der Staaij en Gidi Markuszower van Groep Markuszower werkten samen aan een motie om de AOW-plannen te verzachten. Beide politici vinden de kabinetsplannen te rigide en te snel.

“We erkennen dat hervormingen nodig zijn,” zegt Van der Staaij. “Maar het moet wel sociaal verantwoord gebeuren. Mensen met zware beroepen kunnen niet zomaar twee jaar langer doorwerken.”

Markuszower sluit zich daarbij aan: “De plannen treffen vooral gewone werkende mensen. Dat is oneerlijk.”

De twee partijen kozen een slimme strategie. In plaats van de plannen volledig af te wijzen, stelden ze alternatieven voor. Ze wilden de AOW-leeftijdverhoging vertragen en meer overgangsregelingen voor mensen met zware beroepen.

Timing was belangrijk

De motie kwam tijdens de begrotingsbehandeling in maart 2024. Dat was een slim moment, want dan kijken alle partijen kritisch naar de uitgaven. Coalitiepartijen hadden al twijfels over de sociale gevolgen van de AOW-plannen.

Het SCP (Sociaal en Cultureel Planbureau) had eerder gewaarschuwd dat de plannen vooral kwetsbare groepen zouden treffen. Die waarschuwing maakte coalitiepartijen onzeker over hun steun voor de oorspronkelijke plannen.

Coalitiepartijen zwichten voor oppositiedruk

D66, VVD en CDA besloten de motie van SGP en Groep Markuszower te steunen. Dat was verrassend, want ze gingen daarmee tegen hun eigen kabinet in.

D66-Kamerlid Rob Jetten: “We blijven achter de behoefte aan hervormingen staan. Maar we moeten ook kijken naar de sociale gevolgen. Te snelle veranderingen helpen niemand.”

VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans benadrukte het belang van draagvlak: “Hervormingen lukken alleen als mensen ze begrijpen en accepteren. Daar moeten we meer tijd voor nemen.”

CDA-leider Henri Bontenbal wees op de praktische problemen: “Veel mensen in zware beroepen kunnen fysiek niet langer doorwerken. We moeten daar rekening mee houden.”

Verdeeldheid in de coalitie

De steun van coalitiepartijen voor de oppositiemotie toont verdeeldheid binnen de regering. Niet alle ministers waren het eens met de oorspronkelijke AOW-plannen.

Minister Eddy van Hijum van Sociale Zaken had al eerder gepleit voor meer overgangsregelingen. Hij kreeg nu steun van zijn eigen partij CDA en de andere coalitiepartijen.

Premier Dick Schoof reageerde diplomatiek: “We horen de kritiek luid en duidelijk. Het kabinet gaat de plannen opnieuw bekijken.”

Wat willen SGP en Groep Markuszower precies?

De verzachtingsvoorstellen richten zich op drie hoofdpunten: vertragen van de AOW-leeftijdverhoging, meer overgangsregelingen en alternatieve besparingen.

Langzamere verhoging AOW-leeftijd

In plaats van de AOW-leeftijd in 2028 te verhogen naar 67 jaar en 3 maanden, willen SGP en Groep Markuszower dat uitstellen tot 2030. Daarna zou de leeftijd langzamer stijgen dan nu gepland.

De huidige wet koppelt de AOW-leeftijd automatisch aan de levensverwachting. Als mensen langer leven, moeten ze ook langer werken. SGP en Groep Markuszower willen die koppeling verzwakken.

Overgangsregelingen voor zware beroepen

Mensen met fysiek zware beroepen zouden eerder met pensioen moeten kunnen. Denk aan bouwvakkers, verpleegkundigen en fabrieksarbeiders. Zij kunnen vaak niet tot hun 67e doorwerken.

De voorstellen behelzen een regeling waarbij mensen na 40 jaar zwaar werk eerder kunnen stoppen. Ze krijgen dan een overbruggingsuitkering tot de AOW-leeftijd.

Alternatieve besparingen

Om de kosten van verzachting op te vangen, stellen SGP en Groep Markuszower andere besparingen voor. Ze denken aan het stimuleren van langer doorwerken op vrijwillige basis en het verhogen van de arbeidsdeelname van ouderen.

Ook willen ze de pensioenopbouw voor zzp’ers verbeteren. Als zelfstandigen beter sparen voor hun pensioen, hebben ze minder vaak aanvullende uitkeringen nodig.

Reacties uit de samenleving verdeeld

De verzachtingsplannen krijgen gemengde reacties. Vakbonden zijn voorzichtig positief, werkgevers maken zich zorgen over de kosten.

Vakbonden: voorzichtig positief

FNV-voorzitter Tuur Elzinga: “We zijn blij dat er wordt geluisterd naar de zorgen van werkenden. Maar verzachting mag niet ten koste gaan van de houdbaarheid van het systeem.”

CNV-voorzitter Piet Fortuin sluit zich daarbij aan: “Hervormingen zijn nodig, maar ze moeten wel eerlijk zijn. Mensen met zware beroepen verdienen bescherming.”

Werkgevers: zorgen over kosten

VNO-NCW-voorzitter Ingrid Thijssen waarschuwt voor de financiële gevolgen: “Elke euro die we nu niet besparen, moeten we later met rente terugbetalen. Dat is oneerlijk tegenover jongeren.”

Werkgeversorganisatie MKB-Nederland maakt zich zorgen over hogere premies: “Als de AOW duurder wordt, moeten werkgevers en werknemers meer premie betalen. Dat is slecht voor de concurrentiepositie.”

Ouderenorganisaties: opgelucht

ANBO-voorzitter Liane den Haan is opgelucht: “Eindelijk wordt er geluisterd naar ouderen. Veel mensen kunnen fysiek niet langer doorwerken.”

KBO-PCOB-voorzitter Jan Nieuwenhuizen sluit zich daarbij aan: “De plannen waren te rigide. Er moet meer maatwerk komen voor verschillende groepen.”

Wat betekent dit voor gewone mensen?

De verzachtingsplannen hebben directe gevolgen voor miljoenen Nederlanders. Wie nu 55 jaar is, merkt het verschil in zijn pensioenplanning.

Voor mensen van 55-60 jaar

Deze groep zou onder de oorspronkelijke plannen op 67 jaar en 3 maanden met pensioen gaan in 2028-2033. Met verzachting wordt dat mogelijk 67 jaar en 1 maand, of zelfs 67 jaar precies.

Voorbeeld: Jan (58) is bouwvakker. Hij had gerekend op pensioen op 67 jaar en 3 maanden. Met de verzachtingsplannen kan hij mogelijk 3-6 maanden eerder stoppen. Dat scheelt hem duizenden euro’s aan gemiste AOW-uitkering.

Voor jongeren: hogere kosten

Jongeren betalen de rekening van verzachting. Zij moeten later hogere premies betalen of zelf langer doorwerken om het systeem betaalbaar te houden.

Voorbeeld: Lisa (25) betaalt nu 17,9% AOW-premie over haar salaris. Door verzachting kan dat stijgen naar 19-20% in de toekomst. Over een heel werkzaam leven kost haar dat duizenden euro’s extra.

Voor mensen met zware beroepen

Zij profiteren het meest van overgangsregelingen. In plaats van doorwerken tot 67 met pijn en moeite, kunnen ze mogelijk eerder stoppen met een overbruggingsuitkering.

Kabinet belooft herziening plannen

Premier Schoof heeft toegezegd de AOW-plannen opnieuw te bekijken. Minister Van Hijum van Sociale Zaken leidt de herziening.

“We gaan kijken naar alle opties,” zegt Van Hijum. “Verzachting is mogelijk, maar we moeten wel de houdbaarheid van het systeem waarborgen.”

Tijdlijn herziening

Het kabinet heeft tot medio 2025 om nieuwe voorstellen te presenteren. De Tweede Kamer wil voor de Voorjaarsnota concrete plannen zien.

Wat wordt onderzocht?

Het kabinet laat het CPB verschillende scenario’s doorrekenen:

• Uitstel AOW-leeftijdverhoging met 6-24 maanden
• Overgangsregelingen voor zware beroepen
• Alternatieve financiering door hogere premies
• Stimulering vrijwillig langer doorwerken

Politieke gevolgen voor andere dossiers

De succesvolle samenwerking tussen SGP, Groep Markuszower en coalitiepartijen kan doorwerken naar andere beleidsterreinen.

Andere sociale hervormingen

Het kabinet werkt ook aan hervormingen van de WW, arbeidsongeschiktheidsregelingen en de zorgverzekering. De bereidheid tot verzachting van AOW-plannen kan oppositiepartijen aanmoedigen om ook daar druk uit te oefenen.

Minister Heinen heeft eerder al concessies gedaan bij de vermogensbelasting na Kamerkritiek. Dat toont aan dat het kabinet gevoelig is voor parlementaire druk.

Coalitiediscipline onder druk

De steun van D66, VVD en CDA voor de oppositiemotie toont dat coalitiediscipline niet vanzelfsprekend is. Bij gevoelige onderwerpen durven coalitiepartijen af te wijken van de kabinetskoers.

Dat kan het regeren moeilijker maken, maar zorgt ook voor meer democratische controle. Het kabinet moet nu beter rekening houden met Kamermeningen.

Internationale vergelijking: hoe doen andere landen het?

Nederland staat niet alleen met vergrijzingsproblemen. Andere Europese landen worstelen met dezelfde uitdagingen.

Duitsland: geleidelijke verhoging

Duitsland verhoogt de pensioenleeftijd geleidelijk van 65 naar 67 jaar tussen 2012 en 2029. Dat is langzamer dan Nederland oorspronkelijk wilde.

Duitse werknemers kunnen wel eerder stoppen met een lagere uitkering. Wie op 63 jaar stopt, krijgt 14,4% minder pensioen. Dat geeft mensen meer keuze.

Frankrijk: veel weerstand

Frankrijk probeerde de pensioenleeftijd te verhogen van 62 naar 64 jaar. Dat leidde tot massale protesten en stakingen. President Macron moest de plannen doordrukken zonder parlementaire stemming.

Zweden: flexibel systeem

Zweden heeft een flexibel pensioensysteem. Mensen kunnen stoppen tussen 61 en 67 jaar. Wie eerder stopt, krijgt minder uitkering. Wie langer doorwerkt, krijgt meer.

Dit systeem geeft mensen meer keuze, maar vereist ook meer eigen verantwoordelijkheid voor pensioenplanning.

Economische gevolgen van verzachting

Verzachting van AOW-plannen heeft bredere economische gevolgen dan alleen de overheidsfinanciën.

Arbeidsmarkt

Als mensen eerder kunnen stoppen, ontstaat er meer ruimte voor jongeren op de arbeidsmarkt. Dat kan de jeugdwerkloosheid verlagen.

Maar het betekent ook dat er minder ervaren werknemers beschikbaar zijn. In sectoren met personeelstekorten kan dat problemen geven.

Consumptie

Gepensioneerden geven hun geld anders uit dan werkenden. Ze besteden meer aan zorg, reizen en diensten, en minder aan duurzame goederen.

Meer gepensioneerden betekent dus een verschuiving in de economie. Sommige sectoren profiteren, andere hebben er last van.

Overheidsfinanciën

Verzachting kost de overheid geld op korte termijn, maar kan op lange termijn voordelen hebben. Minder werkstress en betere gezondheid van ouderen kunnen zorgkosten verlagen.

Het CPB rekent deze effecten mee in zijn analyses. De netto kosten van verzachting zijn daarom lager dan de bruto kosten van extra AOW-uitkeringen.

Toekomstscenario’s: wat als de plannen doorgaan?

Verschillende scenario’s zijn mogelijk, afhankelijk van de politieke besluitvorming.

Scenario 1: Volledige verzachting

Als alle wensen van SGP en Groep Markuszower worden ingewilligd:

• AOW-leeftijd stijgt langzamer dan gepland
• Ruime overgangsregelingen voor zware beroepen
• Hogere premies of belastingen om kosten te dekken

Gevolg: Werkenden betalen meer, maar kunnen eerder stoppen. Jongeren dragen de financiële last.

Scenario 2: Gedeeltelijke verzachting

Het meest waarschijnlijke scenario:

• AOW-leeftijdverhoging wordt 6-12 maanden uitgesteld
• Beperkte overgangsregelingen voor zwaarste beroepen
• Gedeeltelijke compensatie door andere besparingen

Gevolg: Beperkte extra kosten, maar ook beperkte verlichting voor werkenden.

Scenario 3: Minimale aanpassingen

Als het kabinet vooral symbolische concessies doet:

• AOW-leeftijdverhoging wordt 1-3 maanden uitgesteld
• Zeer beperkte overgangsregelingen
• Nauwelijks extra kosten

Gevolg: Teleurstelling bij oppositie en vakbonden, mogelijk nieuwe politieke druk.

Conclusie: kleine partijen, grote impact

De samenwerking tussen SGP en Groep Markuszower toont aan dat kleine oppositiepartijen grote invloed kunnen hebben. Door op het juiste moment constructieve alternatieven aan te bieden, dwongen ze het kabinet tot herziening van gevoelige plannen.

De steun van coalitiepartijen D66, VVD en CDA illustreert dat pensioenhervorming politiek zeer gevoelig ligt. Zelfs regeringspartijen durven af te wijken van de kabinetskoers als de sociale gevolgen te groot worden.

Voor gewone Nederlanders betekent de verzachting dat de AOW-plannen waarschijnlijk minder ingrijpend worden. Mensen met zware beroepen krijgen mogelijk meer bescherming, maar jongeren betalen wel de rekening.

De definitieve uitkomst hangt af van de verdere politieke onderhandelingen. Het kabinet moet een balans vinden tussen demografische realiteit en politieke wenselijkheid. Dat wordt de komende maanden een spannende politieke puzzel.

De vergrijzing stopt niet. Ook met verzachting blijven structurele hervormingen nodig om het AOW-systeem betaalbaar te houden. De vraag is niet óf er veranderingen komen, maar wanneer en hoe ingrijpend ze worden.

Bronnen

1. 1
   Vijlbrief neemt opmerking terug, gaat AOW-plan wel …rtlnieuws.nl
2. 2
   AOW-plannen kabinet terug naar de tekentafel – SGPsgp.nl
3. 3
   Kamermeerderheid wil AOW-plannen aanpassenrtl.nl
4. 4
   Premier hoort kritiek op AOW-plan ‘luid en duidelijk’ • JA21 …nos.nl
5. 5
   Letterlijke tekst persconferentie na ministerraad 27 februari 2026rijksoverheid.nl
6. 6
   Coalition parties move to ease AOW pension plan amid opposition …nltimes.nl
7. 7
   Kamermeerderheid, inclusief coalitie, steunt motie SGP om AOW …nd.nl
8. 8
   Premier hoort kritiek op AOW-plan ‘luid en duidelijk’ – NOSnos.nl
9. 9
   Briefje van Jan – aan Gidi Markuszower – Buttkicken.nlbuttkicken.nl
10. 10
    Coalitiepartijen beloven te praten over verzachten van AOW … – NOSnos.nl
11. 11
    AOW en pensioenen – SGPsgp.nl
12. 12
    Kabinet wil AOW-ingrepen ‘verzachten’, oppositiepartijen blijven …bnr.nl