Coalitieakkoord 2026-2030 ‘Aan de slag’: nieuwe beleidsprioriteiten van het kabinet-Jetten

Disclaimer: Dit artikel beschrijft een fictief politiek scenario voor Nederland in 2026. Alle genoemde personen, partijen en beleidsmaatregelen zijn onderdeel van een hypothetische situatie.

Het kabinet-Jetten presenteerde op 17 maart 2026 het coalitieakkoord ‘Aan de slag – Bouwen aan een beter Nederland’. Het akkoord van de centrumcoalitie D66-VVD-CDA markeert een pragmatische koers. Deze combineert institutionele hervormingen met een aangescherpte asielkoers en behoud van klimaatdoelstellingen.

De coalitie kiest voor hervormingen in de rechtspraak met een aparte begroting. Ook krijgt de politie uitbreiding van bevoegdheden. Tegelijkertijd blijven de klimaatdoelstellingen voor 2030 gehandhaafd. Landbouw en industrie krijgen echter meer ruimte binnen de transitie. Het akkoord benadrukt uitvoering boven ideologie, met concrete maatregelen voor woningbouw, sociale zekerheid en migratiebeheer.

Coalitie D66, VVD en CDA: samenstelling en uitgangspunten

Na maanden van onderhandelingen presenteerde het nieuwe kabinet-Jetten op 23 februari 2026 het coalitieakkoord ‘Aan de slag – Bouwen aan een beter Nederland’. De coalitie van D66, VVD en CDA markeert een terugkeer naar de centrumpolitiek. Pragmatische hervormingen staan centraal in dit coalitieakkoord 2026-2030 aan de slag beleidsprioriteiten.

Partijen en regeringsdeelname

Het kabinet-Jetten bestaat uit 28 ministers en staatssecretarissen, verdeeld over de drie coalitiepartijen¹. Premier Rob Jetten (D66) leidt een minderheidskabinet. Voor belangrijke beslissingen moet dit kabinet steun zoeken bij oppositiepartijen in de Tweede Kamer. Deze constructie ontstond na het formatieproces van 2026. Andere partijen toonden geen bereidheid tot deelname aan een meerderheidscoalitie.

D66 levert naast de premier ook de ministers van Onderwijs en Klimaat. De VVD bezet traditioneel de posten van Financiën en Defensie. Het CDA wordt verantwoordelijk voor Landbouw en Justitie. Deze verdeling weerspiegelt de kernprioriteiten van elke partij binnen het akkoord².

Kernwaarden van het coalitieakkoord

Het coalitieakkoord combineert liberale hervormingen met christendemocratische waarden en progressieve klimaatambities. Experts verwachten dat deze mix een pragmatische koers mogelijk maakt. Ideologische tegenstellingen worden overbrugd door concrete beleidsmaatregelen.

Centrale uitgangspunten zijn het versterken van de rechtsstaat, het aanpakken van de woningcrisis en het behouden van klimaatdoelstellingen³. Het akkoord benadrukt samenwerking met maatschappelijke organisaties, provincies en gemeenten bij de uitvoering van beleid. Deze benadering wijkt af van eerdere kabinetten die meer top-down opereerden.

De coalitie kiest bewust voor een titel die de nadruk legt op daadkracht: ‘Aan de slag’. Dit signaleert de wens om na jaren van politieke instabiliteit concrete resultaten te boeken voor burgers en bedrijven.

Rechtsstaat en veiligheid: hervormingen justitie en politie

Het kabinet-Jetten kondigt ingrijpende hervormingen aan in het Nederlandse rechtssysteem. De coalitie wil de onafhankelijkheid van de rechtspraak versterken. Tegelijkertijd krijgt de politie meer bevoegdheden bij de bestrijding van criminaliteit. Deze plannen vormen een van de meest concrete beleidsprioriteiten uit het coalitieakkoord ‘Aan de slag’⁴.

De hervormingen betreffen fundamentele principes van de rechtsstaat. Experts verwachten dat de voorgestelde wijzigingen de komende jaren tot debat zullen leiden in de Tweede Kamer. Vooral over de balans tussen onafhankelijkheid en democratische controle.

Onafhankelijke rechtspraak

De coalitie wil de benoeming van leden van de Raad voor de rechtspraak volledig onafhankelijk maken van de minister van Justitie. Er komt een nieuwe benoemingsprocedure. Hierbij krijgt de rechtspraak zelf meer invloed op de samenstelling van het toezichthoudende orgaan.

Een tweede belangrijke wijziging betreft de financiering. Het kabinet wil een aparte begroting voor de rechtspraak invoeren, los van het ministerie van Justitie en Veiligheid⁵. Deze maatregel moet voorkomen dat politieke overwegingen invloed hebben op de financiële middelen. Deze middelen zijn beschikbaar voor rechtbanken en gerechtshoven.

De voorgestelde hervormingen sluiten aan bij aanbevelingen die juristen al jaren doen. Deze wijzigingen versterken de onafhankelijkheid van de rechtspraak. Critici zullen mogelijk vraagtekens zetten bij de democratische legitimiteit van een volledig zelfstandige rechtspraak.

Politiebevoegdheden en criminaliteitsbestrijding

De politie krijgt de bevoegdheid om bij veelvoorkomende criminaliteit zelf strafbeschikkingen uit te delen. Dit gebeurt zonder tussenkomst van het Openbaar Ministerie of een rechter. Deze maatregel moet de werklast van justitie verminderen en zorgen voor snellere afhandeling van relatief lichte overtredingen⁶.

Het kabinet investeert daarnaast in specialistische capaciteit. Er komen meer agenten die zich richten op online criminaliteit en seksueel misbruik. Deze uitbreiding sluit aan bij de groeiende behoefte aan digitale expertise binnen de politie. Steeds meer misdrijven hebben nu een online component.

De coalitie erkent dat moderne criminaliteit om moderne aanpak vraagt. Cybercriminaliteit en online seksueel misbruik vragen om gespecialiseerde kennis. Lang niet alle politiemedewerkers bezitten deze kennis. Door gerichte investeringen in deze expertise hoopt het kabinet effectiever te kunnen optreden tegen deze vormen van criminaliteit.

Wonen, klimaat en landbouw: duurzame transitie

Het kabinet-Jetten zet in op een duurzame koers die wonen, klimaat en landbouw combineert. De coalitie kiest voor een pragmatische aanpak. Hierbij gaan economische belangen en milieudoelstellingen samen. Deze benadering markeert een verschuiving van eerdere beleidslijnen naar meer samenwerking tussen sectoren.

Betaalbare woningmarkt

Het coalitieakkoord stelt de bouw van meer betaalbare huurwoningen centraal. Het kabinet wil de sociale woningbouw versnellen door gemeenten meer instrumenten te geven⁷. Corporaties krijgen meer ruimte om te investeren in nieuwbouw voor lage inkomens.

De plannen omvatten ook hervormingen in de huurtoeslag en huurprijsregulering. Experts verwachten dat de nieuwe regels vooral effect hebben in de middensegmenten van de huurmarkt. De coalitie wil daarnaast de overdrachtsbelasting voor starters verder verlagen.

Een belangrijk onderdeel vormt de koppeling tussen woningbouw en duurzaamheid. Nieuwe woningen moeten voldoen aan scherpere energie-eisen. Dit past binnen de bredere economische agenda van het kabinet om groene investeringen te stimuleren.

Klimaatdoelstellingen en energietransitie

Het kabinet houdt vast aan de bestaande klimaatdoelstellingen. Nederland blijft streven naar 55 procent CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990⁸. De coalitie kiest voor een marktgerichte aanpak. Bedrijven krijgen meer ruimte om zelf investeringskeuzes te maken.

Kernpunt vormt de versnelling van de warmtetransitie in wijken. Gemeenten krijgen meer tijd om hun warmteplannen uit te werken, maar wel met scherpere tusendoelen. Het kabinet wil de gasaansluiting voor nieuwe woningen vanaf 2027 volledig afschaffen.

De industrie krijgt meer steun voor verduurzaming door uitbreiding van de SDE-regeling. Experts schatten dat dit kan leiden tot 20 procent meer groene waterstofproductie in 2030. Het kabinet investeert ook in nieuwe kernenergie als aanvulling op wind en zon.

Landbouwsector en natuurherstel

De coalitie kiest voor samenwerking in plaats van confrontatie met de landbouwsector. Het kabinet wil samen met boeren, provincies en natuurorganisaties werken aan een landbouwsector van de toekomst⁹. Deze aanpak markeert een duidelijke koerswijziging ten opzichte van eerdere kabinetten.

Het coalitieakkoord voorziet in een transitiefonds van €3 miljard voor boeren die willen verduurzamen. Dit geld gaat naar nieuwe stalsystemen, precisielandbouw en kringlooplandbouw. Boeren kunnen ook steun krijgen voor natuurinclusieve landbouw.

Natuurherstel krijgt een prominente plek in het beleid. Het kabinet wil 30.000 hectare nieuwe natuur realiseren voor 2030. Dit gebeurt vooral door aankoop van grond en samenwerking met agrariërs. Provincies krijgen meer regie over de uitvoering van natuurplannen.

De coalitie zet ook in op export van Nederlandse agri-innovaties. Het kabinet verwacht dat dit kan leiden tot miljarden euro’s aan extra exportinkomsten. Nederlandse kennis over duurzame landbouw wordt actief gepromoot in het buitenland.

Sociale zekerheid en onderwijs: versterking publieke voorzieningen

Het kabinet-Jetten zet in op versterking van de publieke voorzieningen. Dit geldt met name voor sociale zekerheid en onderwijs. De coalitie wil de bureaucratie verminderen en tegelijkertijd de kwaliteit van onderwijs en zorg verbeteren¹⁰. Deze aanpak past bij de centrumkoers van D66, VVD en CDA.

Chronische ziekte en uitkeringen

Een belangrijke verandering betreft mensen met een chronische ziekte die een uitkering aanvragen. Het kabinet wil af van herhaalde bewijsvoering voor aandoeningen die niet verbeteren. Menschen met een chronische ziekte hoeven straks maar één keer medische documenten in te dienen bij UWV of gemeenten.

De coalitie verwacht hiermee de administratieve last voor zowel burgers als uitvoeringsorganisaties te verlagen. Tegelijkertijd blijft controle op misbruik mogelijk, maar wordt deze efficiënter ingericht. Deze aanpak sluit aan bij bredere hervormingen in de sociale zekerheid.

Lerarentekort en onderwijsinvesteringen

Het lerarentekort staat hoog op de agenda van het nieuwe kabinet. De coalitie kondigt extra investeringen aan om het beroep van leraar aantrekkelijker te maken¹¹. Concrete bedragen worden bekendgemaakt bij de Miljoenennota in september 2026.

Naast financiële prikkels wil de coalitie ook de werkdruk aanpakken. Leraren moeten meer tijd krijgen voor hun kerntaak: lesgeven. Administratieve taken worden waar mogelijk verminderd of overgenomen door ondersteunend personeel. Deze maatregelen worden geleidelijk ingevoerd vanaf het schooljaar 2026-2027.

Wetenschapsfinanciering

Wetenschap en onderzoek krijgen een impuls onder het kabinet-Jetten. De coalitie wil meer structurele financiering voor universiteiten en onderzoeksinstituten. Het doel is Nederland’s positie als kenniseconomie te versterken en nieuwe ontwikkelingen te stimuleren.

Het kabinet overweegt ook maatregelen om jonge onderzoekers beter te ondersteunen. Promovendi en postdocs krijgen meer zekerheid over hun arbeidsvoorwaarden. De uitwerking hiervan wordt de komende maanden verder vormgegeven in overleg met universiteiten en onderzoeksorganisaties.

Migratie en asielbeleid: nieuwe koers

Het kabinet-Jetten kondigt een fundamentele herziening aan van het Nederlandse asiel- en migratiebeleid. De coalitie wil het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt structureel verminderen. Tegelijkertijd worden de asielprocedures gestroomlijnd¹². Deze koerswijziging vormt een van de meest controversiële onderdelen van het coalitieakkoord ‘Aan de slag’.

De nieuwe aanpak richt zich op drie pijlers: capaciteitsbeheer, procedureversnelling en Europese samenwerking. Het kabinet wil de instroom van asielzoekers beter spreiden over de tijd. Ook wil het vermijden dat de opvangcapaciteit opnieuw onder druk komt te staan. Dit betekent dat Nederland strenger zal toetsen bij de eerste opvang en sneller zal doorverwijzen naar andere EU-landen waar dat mogelijk is.

Een belangrijk element is de herziening van de asielprocedures zelf. De coalitie wil de gemiddelde doorlooptijd van procedures verkorten van achttien maanden naar maximaal zes maanden. Dit vereist extra investeringen in de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en meer rechters die gespecialiseerd zijn in asielrecht.

Gezinshereniging en arbeidsmigratie

Het kabinet plant ook wijzigingen in de regels voor gezinshereniging. De inkomenseis voor gezinshereniging wordt verhoogd van 100 naar 120 procent van het minimumloon¹³. Deze maatregel moet ervoor zorgen dat gezinnen financieel zelfstandig kunnen zijn.

Voor arbeidsmigratie komt er een puntensysteem naar Canadees model. Hoogopgeleide migranten krijgen voorrang, terwijl er strengere eisen komen voor laaggeschoolde arbeidsmigranten. Het kabinet wil hiermee de arbeidsmarkt beter laten aansluiten bij de Nederlandse economie.

Implementatietijdlijn

De nieuwe maatregelen worden gefaseerd ingevoerd:

• April 2026: Verhoging inkomenseis gezinshereniging
• September 2026: Start puntensysteem arbeidsmigratie
• Januari 2027: Nieuwe asielprocedures bij IND
• Juli 2027: Evaluatie eerste resultaten

Economische hervormingen en belastingen

Het coalitieakkoord 2026-2030 aan de slag beleidsprioriteiten bevat ook belangrijke economische hervormingen. Het kabinet wil de belastingdruk voor middeninkomens verlagen en tegelijkertijd investeren in nieuwe ontwikkelingen en duurzaamheid¹⁴.

Belastinghervorming

De coalitie plant een geleidelijke verlaging van de inkomstenbelasting voor inkomens tussen €25.000 en €75.000. Dit wordt gefinancierd door hogere belastingen op vermogen en milieuvervuilende activiteiten. De BTW op groente en fruit wordt verlaagd naar 9 procent.

Digitalisering en nieuwe technologie

Er komt een nationaal digitaliseringsfonds van €5 miljard voor de periode 2026-2030. Dit geld gaat naar kunstmatige intelligentie, quantum computing en groene technologie. Nederlandse bedrijven krijgen voorrang bij overheidsaanbestedingen als zij investeren in duurzame ontwikkelingen.

Conclusie en vervolgstappen

Het coalitieakkoord ‘Aan de slag – Bouwen aan een beter Nederland’ markeert een pragmatische centrumkoers voor Nederland. De combinatie van D66, VVD en CDA resulteert in een evenwichtig pakket dat institutionele hervormingen combineert met concrete maatregelen voor burgers.

Belangrijkste actiepunten

1. Rechtsstaat: Onafhankelijke financiering rechtspraak en uitbreiding politiebevoegdheden
2. Wonen: Verdubbeling sociale woningbouw en strengere energienormen
3. Klimaat: Handhaving 55% CO2-reductie met meer ruimte voor landbouw
4. Migratie: Verkorting asielprocedures en aanscherping gezinshereniging
5. Onderwijs: Extra investeringen tegen lerarentekort en voor wetenschapsfinanciering

Uitdagingen voor het minderheidskabinet

De grootste uitdaging ligt in het verkrijgen van parlementaire steun. Voor elke wet moet de coalitie afzonderlijk onderhandelen met oppositiepartijen. Dit kan leiden tot vertraging en verwaterring van plannen.

Het kabinet-Jetten zet in op brede maatschappelijke steun door vroeg in het proces gemeenten, provincies en maatschappelijke organisaties te betrekken. Deze aanpak moet helpen om draagvlak te creëren voor de voorgestelde hervormingen.

De komende maanden worden belangrijk voor het slagen van dit coalitieakkoord 2026-2030 aan de slag beleidsprioriteiten. De Miljoenennota van september 2026 zal de eerste echte test vormen voor de stabiliteit van dit minderheidskabinet.

---

Bronnen

1. 1
   [PDF] Regeringsverklaring kabinet Jetten 25 februari 2026 | Rijksoverheid.nlrijksoverheid.nl
2. 2
   Plannen van het kabinet in begrijpelijke taal | Regering – Rijksoverheidrijksoverheid.nl
3. 3
   Kabinet zet met belastingwijzigingen 2026 stappen naar een beter …rijksoverheid.nl
4. 4
   Beleidsprioriteiten 2026rijksoverheid.nl
5. 5
   [PDF] Aan de slag – Coalitieakkoord 2026-2030 – Kabinetsformatiekabinetsformatie2025.nl
6. 6
   Coalitieakkoord Aan de slag 2026-2030 – – NVvRnvvr.org
7. 7
   [PDF] Regeerakkoord 2026-2030 – Open overheidopen.overheid.nl
8. 8
   Wat het nieuwe coalitieakkoord betekent voor duurzame ondernemersklimaatplein.nl
9. 9
   Dit doet coalitieakkoord van D66, CDA en VVD met klimaatchange.inc
10. 10
    Nieuw kabinet-Jetten: wetgevingsagenda centraal – Advocatieadvocatie.nl
11. 11
    Aan de slag – Coalitieakkoord 2026-2030 – Kabinetsformatiekabinetsformatie2025.nl
12. 12
    Coalitieakkoord 2026-2030: Aan de slag – D66d66.nl