Eigen risico naar 460 euro: wat je betaalt, wie compensatie krijgt en wat je kunt doen

Het eigen risico is het bedrag dat je als volwassene zelf betaalt voordat je zorgverzekeraar de kosten overneemt. In 2026 is dat 385 euro. Als het coalitieakkoord van het kabinet-Jetten (D66, VVD, CDA) door het parlement komt, stijgt het in 2027 naar 460 euro.^[1]

Maar wat betekent dat concreet voor jou? Niet iedereen wordt even hard geraakt. Wie zelden naar het ziekenhuis gaat of medicijnen op recept gebruikt, merkt weinig van de verhoging. Wie chronisch ziek is of regelmatig specialistische zorg nodig heeft, betaalt in 2027 direct 75 euro meer. Dit artikel legt uit wie wat betaalt, welke compensatie er komt, en wat je kunt doen.^[2]

Wie merkt de verhoging en wie niet?

Het eigen risico werkt als een drempel. Je betaalt zorgkosten zelf tot je het maximum bereikt; daarna vergoedt de verzekeraar alles. Niet alle zorg telt mee: bezoek aan de huisarts, verloskundige zorg, kraamzorg en wijkverpleging zijn vrijgesteld. Kinderen tot 18 betalen geen eigen risico.^[3]

Volgens Vektis bereikt circa 50% van de volwassen verzekerden jaarlijks het volledige eigen risico. De andere helft niet. Ongeveer 20% maakt helemaal geen zorgkosten die onder het eigen risico vallen. De verhoging van 385 naar 460 euro raakt dus alleen de groep die het plafond daadwerkelijk bereikt.^[4]

Wie betaalt het volledige bedrag?

• Chronisch zieken – mensen met diabetes, reuma, COPD, MS of andere chronische aandoeningen bereiken het plafond meestal in de eerste maanden. Medicijnen op recept en specialistenbezoek tikken snel aan.
• GGZ-patienten – psychologische behandelingen vallen onder het eigen risico. Een traject bij een psycholoog of psychiater kost al snel honderden euro’s.
• Ouderen (65+) – hogere zorgconsumptie door leeftijdsgebonden aandoeningen, medicijngebruik en specialistische controles.
• Iedereen die een operatie of ziekenhuisopname nodig heeft – een enkele ingreep overschrijdt het eigen risico vrijwel altijd.

Wie merkt niets?

• Gezonde volwassenen die alleen naar de huisarts gaan – huisartsenzorg is vrijgesteld van het eigen risico.
• Mensen met zorgkosten tot 385 euro – zij betalen in 2026 en 2027 hetzelfde, want ze bereiken het plafond niet.
• Kinderen tot 18 jaar – volledig vrijgesteld.

Wat verandert er precies?

De verhoging van 385 naar 460 euro is een stijging van 19,5%. Voor een stel met twee volwassenen dat beiden het plafond bereikt, stijgen de kosten van 770 naar 920 euro per jaar – een verschil van 150 euro. Per maand is dat 12,50 euro extra per volwassene.^[1]

Compensatiemaatregelen

Het coalitieakkoord bevat drie maatregelen om de gevolgen van het hogere eigen risico te dempen. Niet allemaal gaan tegelijk in: het maximum per behandeling is pas gepland voor 2028.^[1]

Maximum per behandeling: hoe werkt het?

Vanaf 2028 betaal je per behandeling in de medisch-specialistische zorg maximaal 150 euro eigen risico. Dit verandert het karakter van het eigen risico: in plaats van een groot bedrag in een keer, spreid je de kosten over meerdere behandelingen.^[1]

Voorbeeld: je hebt een knieoperatie die 4.000 euro kost en later dat jaar een MRI-scan van 800 euro. Onder het huidige systeem betaal je 385 euro (het volledige plafond) bij de eerste behandeling en niets meer bij de MRI. Onder het nieuwe systeem (vanaf 2028) betaal je 150 euro bij de operatie en 150 euro bij de MRI, tot het jaarlijkse plafond van 460 euro (2027) of 520 euro (2030) is bereikt.^[1]

Gemeentelijke compensatie voor chronisch zieken

Het kabinet reserveert 350 miljoen euro per jaar voor gemeenten om chronisch zieken en mensen met een laag inkomen te compenseren voor het hogere eigen risico. De precieze uitwerking is nog niet vastgesteld. Gemeenten krijgen ruimte om het budget naar eigen inzicht in te zetten, bijvoorbeeld via de bijzondere bijstand of een gemeentelijke zorgpolis.^[5]

Dat klinkt als een fors bedrag, maar gedeeld door de circa 7 miljoen mensen die jaarlijks het eigen risico volledig bereiken is het 50 euro per persoon – niet genoeg om de verhoging van 75 euro volledig te compenseren. Bovendien is onduidelijk of alle gemeenten het geld daadwerkelijk aan deze doelgroep besteden.^[5]

Koopkrachteffect: wie wordt geraakt?

Het CPB berekende de koopkrachteffecten van het hele coalitieakkoord. De verhoging van het eigen risico is een van de maatregelen die de koopkracht drukt. Het beeld:^[6]

• Inkomens tot 32.000 euro – geen koopkrachtverbetering. De lagere premie door het hogere eigen risico wordt teniet gedaan door lagere zorgtoeslag en hogere eigen bijdragen.
• Middeninkomens (32.000-60.000 euro) – beperkt voordeel van de lagere premie, maar eigen risico stijgt sterker dan de premie daalt.
• Hoge inkomens (boven 115.000 euro) – koopkrachtstijging van circa 0,3%. Zij ontvangen geen zorgtoeslag en profiteren netto van de lagere premie.

Gemiddeld levert het coalitieakkoord een koopkrachtdaling van 0,4% per jaar op, deels gedreven door de stijging van het eigen risico.^[6]

Veelgemaakte misverstanden

• “Het eigen risico gaat zeker omhoog” – nee, het is een plan dat nog door het parlement moet. Het kabinet-Jetten is een minderheidskabinet.
• “Je betaalt altijd 460 euro” – nee, je betaalt alleen zorgkosten die onder het eigen risico vallen, tot een maximum van 460 euro. Wie geen zorg gebruikt betaalt niets.
• “Huisartsbezoek kost eigen risico” – nee, de huisarts is volledig vrijgesteld. Dat geldt ook voor de huisartsenpost.
• “De premie gaat omlaag als het eigen risico omhoog gaat” – in theorie ja, maar in de praktijk stijgen beide door toenemende zorgkosten. Het CPB waarschuwt dat het premieeffect beperkt is.
• “Bij het wisselen van verzekeraar begint het eigen risico opnieuw” – nee, je eigen risico loopt het hele kalenderjaar door. Zorgkosten bij je oude verzekeraar tellen mee.
• “Het maximum per behandeling geldt al in 2027” – nee, dat is pas gepland voor 2028.

Wat kun je doen?

Zorgtoeslag aanvragen of bijwerken

In 2026 heb je recht op zorgtoeslag als je inkomen onder de 40.857 euro ligt (alleenstaand) of onder de 51.142 euro (met partner). De maximale toeslag is 129 euro per maand voor alleenstaanden en 246 euro per maand met een partner. Vraag zorgtoeslag aan via toeslagen.nl met je DigiD. Als je al zorgtoeslag ontvangt, hoef je voor 2027 niets te doen – de Belastingdienst past het bedrag automatisch aan.^[7]

Zorgverzekering vergelijken

De verhoging van het eigen risico is voor iedereen gelijk: alle verzekeraars hanteren hetzelfde bedrag. Maar de premie verschilt wel. In 2026 was het verschil tussen de goedkoopste en duurste basisverzekering circa 511 euro per jaar. Dat is bijna zeven keer zoveel als de verhoging van het eigen risico. Vergelijken loont dus meer dan je zorgen maken over het eigen risico.^[8]

Je kunt tot uiterlijk 31 december 2026 overstappen naar een andere zorgverzekeraar voor 2027. Premies worden in november 2026 bekendgemaakt. Na overstap loopt je eigen risico gewoon door – je begint niet opnieuw.^[3]

Bijzondere bijstand bij je gemeente

Als je het eigen risico niet kunt betalen, kun je bij je gemeente bijzondere bijstand aanvragen voor zorgkosten. Veel gemeenten bieden ook een collectieve zorgverzekering aan voor minima, soms met een lagere premie of extra dekking. Informeer bij je gemeente of het Sociaal Wijkteam.^[5]

Veelgestelde vragen