PGB-zorgverleners sociale zekerheid 2026: nieuwe rechten voor parttime werknemers in loondienst
Vanaf 2026 krijgen PGB-zorgverleners met arbeidsovereenkomst recht op WW, WAZO, Ziektewet en WIA. Alles over de nieuwe rechten en voorwaarden.
Samenvatting
- Vanaf 1 januari 2026 krijgen PGB-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst van maximaal 3 dagen per week toegang tot WW, WAZO, Ziektewet en WIA
- De nieuwe regeling geldt alleen voor zorgverleners met een arbeidsovereenkomst – niet voor degenen met een overeenkomst van opdracht
- Budgethouders moeten werkgeverspremies gaan betalen en krijgen hiervoor maximaal 2 jaar extra vergoeding van de SVB
- De maatregel betreft een gefaseerde hervorming die een lange bestaande ongelijkheid in de zorgsector adresseert
- Experts verwachten dat dit een tussenstap is naar bredere hervormingen in het PGB-systeem
PGB-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst van maximaal drie dagen per week krijgen vanaf 1 januari 2026 toegang tot het volledige sociale zekerheidsstelsel. Dit betekent dat zij recht krijgen op WW-uitkering, WAZO, Ziektewet en WIA – rechten die zij tot nu toe niet hadden. De maatregel betreft naar schatting enkele tienduizenden zorgverleners die werkzaam zijn binnen het persoonsgebonden budget.
De nieuwe regeling geldt uitsluitend voor zorgverleners met een arbeidsovereenkomst. PGB-zorgverleners die werken op basis van een overeenkomst van opdracht blijven vooralsnog uitgesloten van deze sociale zekerheidsrechten. Budgethouders moeten vanaf 2026 werkgeverspremies gaan betalen voor hun zorgverleners in loondienst, maar krijgen hiervoor een compenserende vergoeding van de SVB.
Welke PGB-zorgverleners krijgen nieuwe sociale zekerheidsrechten
Vanaf 1 januari 2026 krijgen bepaalde PGB-zorgverleners voor het eerst toegang tot het volledige sociale zekerheidsstelsel. De nieuwe regeling geldt echter niet voor alle zorgverleners die via een persoonsgebonden budget werken. Het onderscheid draait om twee belangrijke criteria: het type contract en de werkduur.
De wetgeving beoogt een lange bestaande ongelijkheid in de zorgsector aan te pakken. PGB-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst hadden tot nu toe geen recht op WW-uitkering, WAZO-uitkering, Ziektewet of WIA-uitkering, terwijl reguliere werknemers wel onder deze regelingen vallen.
Arbeidsovereenkomst versus overeenkomst van opdracht
Het type contract bepaalt of een PGB-zorgverlener onder de nieuwe regeling valt. Alleen zorgverleners met een arbeidsovereenkomst krijgen vanaf 2026 sociale zekerheidsrechten. Zorgverleners die werken op basis van een overeenkomst van opdracht blijven buiten de regeling.
Het onderscheid tussen beide contractvormen is niet altijd helder. De schijnzelfstandigheid regelgeving die in 2026 van kracht wordt, kan invloed hebben op hoe PGB-constructies juridisch worden beoordeeld. Budgethouders en zorgverleners moeten daarom zorgvuldig bepalen welk type contract past bij hun situatie.
De SVB zal vanaf 2026 de vergoeding van PGB-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst beschouwen als loon. Dit betekent dat er werkgeverspremies verschuldigd worden en dat de zorgverlener rechten opbouwt in het sociale zekerheidsstelsel.
Maximaal 3 dagen per week criterium
Naast een arbeidsovereenkomst geldt er een werkduurbeperking. PGB-zorgverleners mogen maximaal 3 dagen per week werken om onder de nieuwe regeling te vallen. Deze beperking voorkomt dat de maatregel wordt gebruikt voor fulltime dienstverbanden die eigenlijk onder regulaire arbeidscontracten zouden moeten vallen.
De 3-dagengrens geldt per budgethouder. Een zorgverlener kan dus theoretisch bij meerdere budgethouders werken, zolang het bij elke budgethouder maximaal 3 dagen per week betreft. In de praktijk zal de SVB controleren of deze constructies niet worden misbruikt.
Voor zorgverleners die al langer dan 3 dagen per week werken, kan de nieuwe regeling aanleiding zijn om de werkafspraken te heroverwegen. Sommige zorgverleners kiezen er mogelijk voor om hun werkduur te beperken tot 3 dagen om toegang te krijgen tot sociale zekerheidsrechten.
Nieuwe rechten op WW, WAZO, Ziektewet en WIA vanaf 2026
Vanaf 1 januari 2026 krijgen PGB-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst van maximaal drie dagen per week toegang tot het volledige sociale zekerheidsstelsel. Deze beleidswijziging beëindigt een jarenlange ongelijkheid waarbij deze zorgverleners wel werknemersstatus hadden, maar geen recht op werkloosheids- en ziektegeld.
De nieuwe regeling brengt PGB-zorgverleners op gelijke voet met andere werknemers in loondienst. Experts verwachten dat dit de arbeidsrechtelijke positie van duizenden zorgverleners aanzienlijk verbetert, vooral in een sector waar werkzekerheid vaak ontbreekt.
Werkloosheidswet (WW) voor PGB-zorgverleners
PGB-zorgverleners krijgen vanaf 2026 volledig recht op WW-uitkering bij werkloosheid. De uitkering bedraagt 70 procent van het dagloon gedurende de eerste twee maanden, daarna 70 procent van het minimumloon. De uitkeringsduur hangt af van de arbeidshistorie, net als bij andere werknemers.
Voor het recht op WW moeten PGB-zorgverleners voldoen aan de standaard voorwaarden: minimaal 26 weken gewerkt hebben in de 36 weken voor de werkloosheid. Dit kan een uitdaging zijn voor zorgverleners die vaak kortdurende contracten hebben bij verschillende budgethouders.
De nieuwe regeling heeft mogelijk aanzienlijke gevolgen voor de koopkracht van zorgverleners die tussen opdrachten zitten. Waar zij voorheen geen inkomen hadden, kunnen zij nu rekenen op een WW-uitkering.
De WW-uitkering wordt uitgekeerd door UWV. PGB-zorgverleners moeten zich bij werkloosheid aanmelden bij UWV, net als andere werknemers. De uitkering wordt berekend op basis van het loon dat zij ontvingen van hun budgethouder.
WAZO en Ziektewet dekking
De Wet arbeid en zorg (WAZO) geeft PGB-zorgverleners recht op doorbetaling tijdens zwangerschaps- en bevallingsverlof, adoptieverlof en partnerverlof. Dit was voorheen niet geregeld, waardoor zwangere zorgverleners vaak zonder inkomen kwamen te zitten.
Voor zwangerschapsverlof geldt een uitkering van 100 procent van het dagloon gedurende 16 weken. Partnerverlof bedraagt 70 procent van het dagloon voor maximaal 9 weken. Adoptieverlof wordt vergoed tegen 100 procent van het dagloon voor 6 weken.
Voor ziektegeld geldt vanaf 2026 de standaard regeling: 70 procent van het dagloon gedurende maximaal 104 weken. De eerste twee ziektedagen zijn voor rekening van de werkgever – in dit geval de budgethouder. Dit betekent een nieuwe financiële verantwoordelijkheid voor budgethouders.
Het ziektegeld wordt uitgekeerd door UWV na de eerste twee ziektedagen. PGB-zorgverleners moeten zich ziekmelden bij hun budgethouder en bij UWV. Een bedrijfsarts beoordeelt de arbeidsongeschiktheid.
WIA-uitkering bij arbeidsongeschiktheid
Bij langdurige arbeidsongeschiktheid krijgen PGB-zorgverleners toegang tot de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). Na 104 weken ziekte volgt een beoordeling van het arbeidsvermogen door het UWV.
Volledig arbeidsongeschikten (minder dan 35 procent restverdiencapaciteit) krijgen een IVA-uitkering van 75 procent van het laatstverdiende loon. Deze uitkering is bedoeld voor mensen die permanent niet meer kunnen werken.
Gedeeltelijk arbeidsongeschikten kunnen aanspraak maken op een WGA-uitkering, afhankelijk van hun restverdiencapaciteit. De WGA-uitkering stimuleert gedeeltelijke terugkeer naar werk door een combinatie van uitkering en loon mogelijk te maken.
Deze uitbreiding past in het bredere streven naar gelijke behandeling van alle werknemers. Voor PGB-zorgverleners betekent dit een belangrijke verbetering van hun financiële zekerheid bij arbeidsongeschiktheid.
Gevolgen voor budgethouders: werkgeverspremies en extra vergoeding
De nieuwe sociale zekerheidsrechten voor PGB-zorgverleners brengen vanaf 2026 aanzienlijke veranderingen met zich mee voor budgethouders. Zij krijgen te maken met werkgeverspremies en administratieve verplichtingen die voorheen niet bestonden.
SVB ziet PGB-vergoeding als loon
Vanaf 1 januari 2026 beschouwt de SVB de vergoeding aan PGB-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst als regulier loon. Dit betekent dat budgethouders formeel werkgever worden met alle bijbehorende verplichtingen. De vergoeding valt onder het loonbegrip van de sociale verzekeringswetten.
Deze wijziging heeft gevolgen die verder reiken dan alleen de zorgverlening. De PGB-vergoeding telt naar verwachting mee als inkomen bij de berekening van toeslagen en andere inkomensafhankelijke regelingen, wat invloed kan hebben op het kindgebonden budget.
Budgethouders moeten loonstroken verstrekken aan hun zorgverleners. Deze loonstroken bevatten informatie over bruto loon, ingehouden premies en netto uitbetaling. Dit is een nieuwe administratieve verplichting voor budgethouders.
Werkgeverspremies berekening en betaling
Budgethouders moeten vanaf 2026 werkgeverspremies betalen voor hun PGB-zorgverleners. Deze premies dekken de kosten van WW, WAZO, Ziektewet en WIA-verzekeringen. De premies worden berekend over het volledige loonbedrag dat aan de zorgverlener wordt uitbetaald.
De werkgeverspremies bestaan uit verschillende onderdelen:
- WW-premie: circa 2,9% van het loon
- WAZO-premie: circa 0,5% van het loon
- Ziektewet-premie: circa 6,7% van het loon
- WIA-premie: circa 7,2% van het loon
De SVB int de werkgeverspremies rechtstreeks bij budgethouders. Dit gebeurt via het bestaande systeem voor PGB-administratie. Budgethouders ontvangen facturen en moeten deze binnen de gestelde termijnen betalen.
De hoogte van de premies hangt af van de geldende tarieven voor sociale verzekeringen. Deze tarieven kunnen jaarlijks wijzigen en worden door het kabinet vastgesteld in de Miljoenennota.
Maximaal 2 jaar extra budget voor premies
Om de overgang te vergemakkelijken, krijgen budgethouders maximaal twee jaar extra geld om de werkgeverspremies te betalen. Deze tijdelijke vergoeding is bedoeld om de financiële impact van de nieuwe regeling op te vangen.
Het extra budget wordt automatisch toegekend aan budgethouders die PGB-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst in dienst hebben. De SVB berekent het bedrag op basis van het aantal zorgverleners en hun werkuren.
Na afloop van de twee jaar moeten budgethouders de werkgeverspremies uit hun reguliere PGB-budget betalen. Dit kan betekenen dat er minder geld beschikbaar is voor directe zorgverlening, tenzij het PGB-budget wordt aangepast.
De extra vergoeding geldt alleen voor budgethouders die hun administratie bij de SVB hebben belegd. Budgethouders die via de Zorgverzekeringswet werken, vallen vooralsnog buiten deze regeling.
Nieuwe administratieve verplichtingen
Budgethouders krijgen te maken met uitgebreide administratieve verplichtingen. Zij moeten loonadministratie bijhouden, loonstroken verstrekken en premies afdragen. Dit vergt meer tijd en mogelijk professionele hulp.
De SVB biedt ondersteuning bij de overgang naar het nieuwe systeem. Budgethouders kunnen terecht bij de helpdesk voor vragen over administratie en premiebetalingen. Ook zijn er informatiebijeenkomsten gepland.
Voor budgethouders die moeite hebben met de administratie, zijn er dienstverleners die de loonadministratie kunnen overnemen. Dit kost geld, maar kan de administratieve last aanzienlijk verminderen.
Praktische uitvoering en uitzonderingen
De invoering van sociale zekerheidsrechten voor PGB-zorgverleners verloopt gefaseerd en kent verschillende praktische voorwaarden. Niet alle zorgverleners vallen vanaf januari 2026 automatisch onder de nieuwe regeling.
Zorgverzekeringswet PGB-zorgverleners
De wet geldt naar verwachting nog niet voor alle PGB-constructies vanaf 2026. PGB-zorgverleners die via de Zorgverzekeringswet werken, vallen vooralsnog buiten de regeling als hun budgethouder de administratie nog niet bij de SVB heeft belegd. Dit betreft een aanzienlijke groep zorgverleners die mogelijk moet wachten op een latere implementatiefase.
De regering werkt aan een uitbreiding van de regeling naar alle PGB-constructies, maar concrete data voor deze volgende fase zijn nog niet bekendgemaakt. Experts verwachten dat dit proces enkele jaren kan duren vanwege de complexiteit van de verschillende zorgverzekeringssystemen.
Administratie bij SVB vereiste
Een belangrijke voorwaarde voor de nieuwe rechten is dat budgethouders hun administratie bij de SVB hebben belegd. De SVB behandelt de vergoeding van PGB-zorgverleners met arbeidsovereenkomst vanaf 2026 als regulier loon, waardoor werkgeverspremies verschuldigd worden.
Budgethouders die hun administratie nog niet hebben overgedragen, moeten dit alsnog doen om hun zorgverleners toegang te geven tot sociale zekerheid. De SVB biedt ondersteuning bij deze overgang, maar het proces kan enkele maanden duren.
De overdracht van administratie naar de SVB is gratis. Budgethouders behouden de mogelijkheid om zelf keuzes te maken over hun zorgverleners en zorginkoop. Alleen de administratieve afhandeling wordt overgenomen.
Terugwerkende uitkeringen aanvragen
Een bijzondere bepaling in de wet biedt mogelijkheden voor terugwerkende uitkeringen. PGB-zorgverleners die vanaf 16 december 2021 hebben gewerkt onder een arbeidsovereenkomst, kunnen mogelijk aanspraak maken op uitkeringen die zij in die periode zouden hebben ontvangen.
Dit geldt bijvoorbeeld voor zorgverleners die werkloos werden of ziek werden tussen december 2021 en januari 2026, maar toen geen recht hadden op WW of Ziektewet. Zij kunnen na invoering van de wet alsnog een uitkering aanvragen voor die periode.
De aanvraagprocedure voor terugwerkende uitkeringen wordt naar verwachting begin 2026 door UWV en SVB gecommuniceerd. Zorgverleners krijgen doorgaans enkele maanden de tijd om dergelijke aanvragen in te dienen.
Voor terugwerkende WW-uitkeringen moet worden aangetoond dat de zorgverlener werkloos was en voldeed aan de voorwaarden. Voor ziektegeld moet medische documentatie worden overgelegd die de arbeidsongeschiktheid bewijst.
Impact op de zorgmarkt en toekomstverwachtingen
De nieuwe sociale zekerheidsrechten voor PGB-zorgverleners hebben verstrekkende gevolgen voor de zorgmarkt. Experts verwachten dat de maatregel de arbeidsmarkt in de zorg zal beïnvloeden en mogelijk tot verdere hervormingen leidt.
Gevolgen voor arbeidsmarkt zorg
De nieuwe regeling kan de aantrekkelijkheid van werk als PGB-zorgverlener vergroten. Sociale zekerheidsrechten maken het beroep minder risicovol, wat mogelijk meer mensen aantrekt tot de zorgverlening. Dit kan helpen bij het oplossen van personeelstekorten in de zorg.
Tegelijkertijd kunnen de hogere kosten voor budgethouders ertoe leiden dat sommigen kiezen voor andere zorgvormen. De werkgeverspremies maken PGB-zorg duurder, wat de toegankelijkheid kan beïnvloeden.
Zorgorganisaties die concurreren met PGB-zorgverleners, krijgen mogelijk een meer gelijk speelveld. Tot nu toe hadden PGB-zorgverleners een kostenvoordeel door het ontbreken van sociale lasten.
Verwachte vervolgstappen
Experts verwachten dat de huidige maatregel een tussenstap is naar bredere hervormingen. De regering onderzoekt mogelijkheden om alle PGB-zorgverleners onder de sociale zekerheid te brengen, ongeacht hun contractvorm.
Ook wordt gekeken naar harmonisatie van regelgeving tussen verschillende zorgwetten. De complexiteit van het huidige systeem met verschillende regimes voor WLZ en Zvw wordt als problematisch ervaren.
De evaluatie van de nieuwe regeling zal naar verwachting input geven voor verdere beleidswijzigingen. De regering heeft toegezegd de effecten nauwlettend te monitoren.
Veelgestelde vragen over PGB-zorgverleners en sociale zekerheid
De nieuwe regeling voor PGB-zorgverleners roept veel praktische vragen op. Zorgverleners en budgethouders willen weten hoe de uitvoering precies werkt en wat de gevolgen zijn voor hun situatie.
Veelgestelde vragen
Kan ik als PGB-zorgverlener terugwerkende uitkeringen aanvragen?
Wat is het verschil tussen een arbeidsovereenkomst en een overeenkomst van opdracht?
Hoe lang krijgen budgethouders extra geld voor de werkgeverspremies?
Wanneer geldt de wet voor alle PGB-zorgverleners?
Moet ik als parttime PGB-zorgverlener premies betalen?
Wat gebeurt er als mijn budgethouder de premies niet kan betalen?
Geldt de regeling ook voor PGB-zorgverleners in de GGZ?
Hoe weet ik of mijn contract een arbeidsovereenkomst is?
Wat moet ik doen als mijn budgethouder weigert een arbeidsovereenkomst aan te gaan?
Kan ik bij meerdere budgethouders werken en toch sociale zekerheidsrechten hebben?
Conclusie en actiepunten
De invoering van sociale zekerheidsrechten voor PGB-zorgverleners vanaf 2026 markeert een belangrijke stap naar meer gelijkheid in de zorgsector. Na jaren van ongelijke behandeling krijgen duizenden zorgverleners eindelijk toegang tot WW, WAZO, Ziektewet en WIA.
Belangrijkste veranderingen samengevat
De nieuwe regeling brengt fundamentele veranderingen voor zowel zorgverleners als budgethouders. PGB-zorgverleners met een arbeidsovereenkomst van maximaal 3 dagen per week krijgen dezelfde sociale zekerheidsrechten als andere werknemers. Dit betekent financiële zekerheid bij werkloosheid, ziekte en arbeidsongeschiktheid.
Voor budgethouders betekent dit nieuwe verantwoordelijkheden. Zij worden formeel werkgever en moeten werkgeverspremies betalen. De eerste twee jaar krijgen zij extra budget om deze kosten op te vangen, maar daarna moeten de premies uit het reguliere PGB-budget worden betaald.
Concrete actiepunten voor betrokkenen
Voor PGB-zorgverleners:
- Controleer of je een arbeidsovereenkomst hebt of een overeenkomst van opdracht
- Bewaar alle contracten en loonadministratie vanaf december 2021 voor eventuele terugwerkende uitkeringen
- Informeer bij je budgethouder of de administratie bij de SVB is belegd
- Overweeg of je werkduur onder de 3-dagengrens valt
- Meld je aan bij UWV als je werkloos of ziek wordt vanaf 2026
Voor budgethouders:
- Zorg dat je administratie bij de SVB is ondergebracht
- Bereid je voor op werkgeverspremies en nieuwe administratieve verplichtingen
- Maak afspraken met zorgverleners over het type contract
- Houd rekening met de eerste twee ziektedagen die voor je rekening komen
- Zoek eventueel professionele hulp voor de loonadministratie
Voor beleidsmakers:
- Monitor de effecten van de nieuwe regeling op de zorgmarkt
- Werk aan uitbreiding naar alle PGB-constructies
- Evalueer de impact op personeelstekorten in de zorg
- Overweeg verdere harmonisatie van zorgwetgeving
De nieuwe regeling is een belangrijke stap, maar waarschijnlijk niet de laatste. Experts verwachten dat dit het begin is van bredere hervormingen in het PGB-systeem. De komende jaren zullen uitwijzen hoe de praktijk uitpakt en welke aanpassingen nodig zijn.
Voor de zorgsector als geheel kan deze maatregel bijdragen aan het oplossen van personeelstekorten door het werk aantrekkelijker te maken. Tegelijkertijd brengt het nieuwe kosten met zich mee die de toegankelijkheid van PGB-zorg kunnen beïnvloeden.
De balans tussen sociale bescherming en betaalbaarheid blijft een uitdaging. De komende evaluaties zullen belangrijk zijn om te bepalen hoe het PGB-systeem verder kan worden verbeterd zonder de toegankelijkheid in gevaar te brengen.
Bronnen
- 1
- 2
- 3sociale zekerheid voor alle pgb-zorgverleners met een …rijksoverheid.nl
- 4Bent u pgb-zorgverlener? Controleer dan uw voorlopige aanslag 2026belastingdienst.nl
- 5
- 62026 Veranderingen Wetten En Regels In De Zorgbeleiduitgelegd.nl
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11Nieuwe wetten en regels in 2026 voor werkgeversondernemenmetpersoneel.nl
- 12
