Nederlands Comité voor Ondernemerschap: MKB-denktank wordt opgeheven na 17 jaar beleidsadvies

Na zeventien jaar trekt het Nederlands Comité voor Ondernemerschap de stekker eruit. De MKB-denktank die ondernemers adviseerde over groeipotentieel en regeldruk, maakt plaats voor een nieuwe Productiviteitsraad. Deze reorganisatie valt samen met ambitieuze plannen van het kabinet om de administratieve rompslomp voor ondernemers drastisch te verminderen.

Het kabinet heeft zich een duidelijk doel gesteld: vóór zomer 2026 moeten 500 regels worden geschrapt of vereenvoudigd. De eerste 218 regels staan al op de nominatie. Voor de 1,2 miljoen MKB-ondernemingen in Nederland – goed voor 99 procent van alle bedrijven – kunnen deze veranderingen het verschil maken tussen groeien of stilstaan.

Wat doet het Nederlands Comité voor Ondernemerschap

Het Nederlands Comité voor Ondernemerschap adviseert sinds 2007 de minister van Economische Zaken over het Nederlandse midden- en kleinbedrijf. Deze onafhankelijke MKB-denktank stopt in 2025 met zijn werkzaamheden, waarbij de expertise wordt overgedragen aan een nieuwe Productiviteitsraad.

De impact van dit adviesorgaan is groot. MKB-ondernemingen vormen de ruggengraat van de Nederlandse economie en het Comité presenteert elk najaar het ‘Jaarbericht Staat van het mkb’. Dit rapport bevat concrete analyses en beleidsaanbevelingen die direct doorwerken in het huidige kabinetsbeleid voor ondernemers.

Van microfinanciering naar brede MKB-denktank

De wortels van het Comité liggen in de Raad voor Microfinanciering uit 2007. Deze raad richtte zich aanvankelijk op financiering voor zeer kleine ondernemingen en starters. Gaandeweg verschoof de focus naar bredere MKB-vraagstukken, wat leidde tot de naamswijziging naar Nederlands Comité voor Ondernemerschap.

Deze evolutie toont aan dat het MKB meer nodig heeft dan alleen toegang tot geld. Regeldruk, digitalisering, duurzaamheid en personeelstekorten bepalen minstens zo veel het groeipotentieel van Nederlandse ondernemingen.

Onafhankelijke stem tegenover de overheid

Het Comité werkt onafhankelijk van het ministerie van Economische Zaken. Deze positie is belangrijk voor geloofwaardige adviezen. De leden komen uit verschillende sectoren: ondernemers, wetenschappers en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties brengen praktijkervaring mee.

Deze advisering richt zich op het versterken van het groeipotentieel van het MKB. Het Comité kijkt naar zowel acute knelpunten als structurele uitdagingen die de concurrentiekracht van Nederlandse ondernemingen beïnvloeden.

Jaarbericht ‘Staat van het mkb’: jaarlijkse thermometer voor ondernemers

Elk najaar presenteert het Nederlands Comité voor Ondernemerschap het ‘Jaarbericht Staat van het mkb’. Dit rapport combineert trendanalyse met concrete beleidsaanbevelingen en vormt een belangrijk instrument voor het ministerie van Economische Zaken om ontwikkelingen in het midden- en kleinbedrijf te monitoren.

Het jaarbericht analyseert economische trends die het mkb beïnvloeden, van economische ontwikkelingen 2026 tot arbeidsmarktproblemen. Net als andere jaarlijkse economische rapporten zoals het DNB woningmarktrapport, biedt het Comité een sectorspecifieke blik op structurele economische problemen die ondernemers dagelijks ervaren.

Elfde en laatste jaarbericht als eindadvies

Het elfde jaarbericht heeft een bijzondere status: het fungeert tegelijkertijd als eindadvies van de MKB-denktank. Na zeventien jaar van advisering sluit het Comité hiermee zijn werkzaamheden af. Dit laatste rapport bundelt niet alleen actuele trends en uitdagingen voor het mkb, maar bevat ook een terugblik op de belangrijkste ontwikkelingen sinds 2007.

Het eindadvies richt zich op structurele knelpunten die het mkb al jaren ervaart. Regeldruk staat centraal: het kabinet wil vóór zomer 2026 de regeldruk van 500 regels aanpakken. De eerste 218 regels zijn inmiddels geïdentificeerd voor schrapping of vereenvoudiging.

Voortzetting door Economische Zaken

Hoewel het Comité stopt, zet het ministerie van Economische Zaken de ‘Staat van het mkb’ rapportage voort. Deze continuïteit zorgt ervoor dat de specifieke mkb-expertise behouden blijft, ook na de overgang naar de nieuwe Productiviteitsraad.

De voortzetting door EZ betekent dat de jaarlijkse monitoring van mkb-trends wordt geïnstitutionaliseerd binnen het ministerie zelf. Dit kan leiden tot een directere vertaling van bevindingen naar beleid, maar roept ook vragen op over de onafhankelijkheid van de analyse.

Experts verwachten dat de nieuwe opzet meer nadruk legt op de integratie van mkb-perspectief in bredere economische analyses. Dit sluit aan bij de missie van de Productiviteitsraad, die zich richt op de algehele productiviteit van de Nederlandse economie.

Regeldrukvermindering voor het MKB: 500 regels onder het mes

Het kabinet heeft een ambitieus plan: vóór zomer 2026 moeten 500 regels worden geschrapt of vereenvoudigd die het midden- en kleinbedrijf belasten. Deze grootschalige operatie richt zich op het wegsnijden van administratieve verplichtingen die ondernemers dagelijks hinderen.

De aanpak verloopt systematisch via twee sporen. Enerzijds worden concrete regels geïdentificeerd voor directe actie, anderzijds ondergaan de zwaarste administratieve lasten uit de MKB-indicator een grondige doorlichting. Dit proces vereist nauwe samenwerking tussen verschillende ministeries en uitvoeringsorganisaties.

Eerste 218 regels op de schopstoel

De eerste fase van het regeldrukproject heeft 218 regels opgeleverd die kandidaat zijn voor schrapping of vereenvoudiging. Deze regels zijn geselecteerd op basis van hun impact op het dagelijks functioneren van MKB-ondernemingen en de ingewikkeldheid van de administratieve handelingen die zij vereisen.

Het identificatieproces verloopt via een systematische inventarisatie waarbij verschillende overheidslagen betrokken zijn. Ministeries, uitvoeringsorganisaties en toezichthouders leveren input over welke regelgeving het meest belastend is voor ondernemers. Hierbij wordt gekeken naar zowel de frequentie waarmee ondernemers met bepaalde regels te maken krijgen als de tijd die nodig is om aan de verplichtingen te voldoen.

De concrete uitwerking van deze 218 regels varieert van volledige afschaffing tot substantiële vereenvoudiging. Bij sommige regels gaat het om het samenvoegen van meerdere meldingsverplichtingen tot één digitale aangifte. Bij andere regels wordt de rapportagefrequentie verminderd of worden drempelwaarden verhoogd zodat kleinere ondernemingen buiten de reikwijdte vallen.

MKB-indicator onder de loep

Parallel aan de concrete regelschrapping loopt een grondige doorlichting van alle verplichtingen uit de MKB-indicator bedrijvenonderzoeken. Het kabinet heeft zich ertoe verbonden om voor eind 2026 alle meest belastende verplichtingen onder de loep te nemen.

De MKB-indicator meet systematisch welke administratieve lasten ondernemers als zwaarst ervaren. Deze indicator wordt gevoed door regelmatige enquêtes onder ondernemers waarin zij aangeven hoeveel tijd en moeite verschillende overheidsverplichtingen kosten. De resultaten vormen een ranglijst van de meest belastende regelgeving voor het MKB.

Het doorlichtingsproces omvat verschillende stappen. Eerst wordt per verplichting geanalyseerd waarom deze bestaat en welk beleidsdoel ermee wordt nagestreefd. Vervolgens wordt onderzocht of hetzelfde doel kan worden bereikt met minder administratieve lasten voor ondernemers. Tot slot worden concrete voorstellen uitgewerkt voor vereenvoudiging of alternatieve uitvoering.

Overgang naar de Productiviteitsraad: MKB-expertise behouden?

Na zeventien jaar komt er een einde aan het Nederlands Comité voor Ondernemerschap. Het ministerie van Economische Zaken heeft aangekondigd dat de MKB-expertise wordt overgeheveld naar een nieuw op te richten Productiviteitsraad. Deze transitie markeert een strategische verschuiving van specifieke MKB-focus naar een bredere economische productiviteitsagenda.

MKB-belangen in nieuwe structuur

De Productiviteitsraad krijgt de opdracht om het MKB-perspectief te integreren in een bredere economische analyse. Experts zien voordelen in deze aanpak, omdat MKB-uitdagingen worden gekoppeld aan nationale productiviteitsdoelstellingen. Het ministerie benadrukt dat de nieuwe raad dezelfde onafhankelijke positie krijgt als het huidige Comité.

De verankering van MKB-belangen in de nieuwe structuur vereist zorgvuldige parlementaire steunverlening om draagvlak te behouden. De Tweede Kamer heeft eerder benadrukt dat MKB-specifieke expertise niet mag verdwijnen in een bredere productiviteitsagenda.

Continuïteit van beleidsadvies

Het ministerie van Economische Zaken heeft toegezegd dat de jaarlijkse ‘Staat van het mkb’-rapportage wordt voortgezet onder de nieuwe Productiviteitsraad. Deze continuïteit is essentieel voor de monitoring van MKB-ontwikkelingen en beleidseffectiviteit. De eerste rapportage onder het nieuwe regime wordt in het najaar van 2025 gepubliceerd.

De expertise die het Comité heeft opgebouwd rond regeldrukvermindering en financieringsknelpunten blijft beschikbaar voor de nieuwe raad. Dit waarborgt volgens het ministerie dat beleidsaanbevelingen gebaseerd blijven op bewezen MKB-kennis.

Fiscale ondersteuning MKB faalt: vennootschapsbelasting onder vuur

Het Centraal Planbureau (CPB) heeft een kritische blik geworpen op de effectiviteit van fiscale instrumenten voor MKB-ondersteuning. De conclusie is helder: het lage tarief in de vennootschapsbelasting blijkt niet geschikt om het MKB daadwerkelijk te ondersteunen. Deze bevinding zet vraagtekens bij een van de meest gebruikte fiscale prikkels voor ondernemingsgroei.

De evaluatie van fiscale instrumenten wijst op een fundamenteel probleem: veel fiscale maatregelen bereiken niet de beoogde doelgroep of hebben onbedoelde neveneffecten. De zoektocht naar effectievere ondersteuningsmaatregelen richt zich op meer gerichte instrumenten. Hierbij speelt de bredere belastinghervorming Box 3 een rol, waarbij het kabinet verschillende fiscale wijzigingen overweegt.

Het Nederlands Comité voor Ondernemerschap benadrukt in haar eindadvies dat fiscale prikkels moeten worden afgewogen tegen administratieve lasten. Voor MKB-ondernemingen kan een ingewikkelde fiscale regeling meer kosten dan baten opleveren. De administratieve rompslomp weegt vaak zwaarder dan het fiscale voordeel.

Wat betekent dit voor ondernemers?

De opheffing van het Nederlands Comité voor Ondernemerschap en de overgang naar een Productiviteitsraad brengt concrete veranderingen voor MKB-ondernemers. De belangrijkste ontwikkelingen op een rij:

Regeldrukvermindering biedt kansen

Het kabinet heeft zich gecommitteerd aan het schrappen of vereenvoudigen van 500 regels vóór zomer 2026. Voor ondernemers betekent dit:

• Minder administratie: De eerste 218 regels staan al op de nominatie voor vereenvoudiging
• Digitale processen: Meerdere meldingsverplichtingen worden samengevoegd tot één digitale aangifte
• Hogere drempelwaarden: Kleinere ondernemingen vallen bij meer regelgeving buiten de reikwijdte

Fiscale ondersteuning wordt herzien

Het CPB heeft aangetoond dat het verlaagde vennootschapsbelastingtarief niet effectief is voor MKB-ondersteuning. Dit betekent dat ondernemers:

• Minder moeten rekenen op fiscale voordelen en meer op directe ondersteuning
• Beter kunnen investeren in bedrijfsgroei dan in ingewikkelde fiscale constructies
• Moeten anticiperen op nieuwe, meer gerichte ondersteuningsmaatregelen

Nieuwe Productiviteitsraad: kansen en risico’s

De overgang naar een Productiviteitsraad biedt zowel kansen als risico’s:

Kansen:

• MKB-uitdagingen worden gekoppeld aan nationale productiviteitsdoelstellingen
• Bredere economische context kan leiden tot meer samenhangende beleidsmaatregelen
• Integratie met digitalisering- en duurzaamheidsagenda’s

Risico’s:

• MKB-specifieke expertise kan verdwijnen in een bredere agenda
• Kleinere ondernemingen krijgen mogelijk minder aandacht dan grote bedrijven
• Onafhankelijke advisering kan onder druk komen te staan

Conclusie: nieuwe koers voor MKB-beleid

Het einde van het Nederlands Comité voor Ondernemerschap markeert een keerpunt in het Nederlandse MKB-beleid. Na zeventien jaar van gespecialiseerde advisering over het midden- en kleinbedrijf, kiest het kabinet voor een bredere aanpak via de nieuwe Productiviteitsraad. Deze strategische verschuiving brengt zowel kansen als uitdagingen met zich mee.

De grootste winst voor ondernemers ligt in de ambitieuze regeldrukvermindering. Het schrappen of vereenvoudigen van 500 regels vóór zomer 2026 kan een substantiële verlichting betekenen voor de 1,2 miljoen MKB-ondernemingen in Nederland. De eerste 218 regels staan al op de nominatie, wat laat zien dat het kabinet serieus werk maakt van deze belofte.

Tegelijkertijd roept de overgang naar een Productiviteitsraad vragen op over de toekomst van MKB-specifieke expertise. Critici waarschuwen terecht dat de belangen van kleinere ondernemingen kunnen verdwijnen in een bredere productiviteitsagenda. Het wordt van groot belang dat de nieuwe raad bewijst dat het MKB-perspectief behouden blijft.

Voor ondernemers is de boodschap helder: bereid je voor op minder administratieve rompslomp, maar reken niet meer op fiscale voordelen als hoofdpijler van overheidssteun. De focus verschuift naar directe ondersteuning en het wegnemen van structurele belemmeringen voor groei.

Het succes van deze nieuwe koers hangt af van de uitvoering. Als het kabinet zijn beloftes waarmaakt over regeldrukvermindering en de Productiviteitsraad erin slaagt om MKB-belangen te integreren zonder ze te verwaarlozen, kan dit een positieve wending betekenen voor het Nederlandse ondernemingsklimaat.

Bronnen

1. 1
   Bedrijven in het mkb groeien beperkt door – CBScbs.nl
2. 2
   Evaluatie verlaagd tarief in de vennootschapsbelasting | CPB Websitecpb.nl
3. 3
   Evaluatie verlaagd tarief in de vennootschapsbelasting | CPB Websitecpb.nl
4. 4
   [PDF] Ondernemingsklimaat w.o. nieuwe aanpak regeldruk voor …eerstekamer.nl
5. 5
   Kabinet: regeldruk ondernemers omlaag met stevige nieuwe aanpakrijksoverheid.nl
6. 6
   Tussenstap aanpak regeldruk: kabinet schrapt en vereenvoudigt …rijksoverheid.nl
7. 7
   Www.Mkb.Nlmkb.nl
8. 8
   Nederlands Comité voor Ondernemerschap – Bedrijvenbeleid in beeldbedrijvenbeleidinbeeld.nl
9. 9
   [PDF] Jaarbericht Staat van het mkb 2022zoek.officielebekendmakingen.nl
10. 10
    ‘Nu eindelijk werk maken van doorbraken voor het mkb’mkb.nl
11. 11
    [PDF] Brieven aan de informateur – Kabinetsformatiekabinetsformatie2025.nl
12. 12
    [PDF] Jaarbericht Staat van het MKB 2024cms.staatvanhetmkb.nl